یوتروفیکاسیون پهنه‌های آبی به پدیده‌ای اشاره دارد که تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی، مواد مغذی مانند نیتروژن و فسفر مورد نیاز موجودات زنده به مقدار زیاد وارد پهنه‌های آبی با جریان آهسته مانند دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، خلیج‌ها و غیره می‌شوند و در نتیجه تولید مثل سریع جلبک‌ها و سایر پلانکتون‌ها، کاهش اکسیژن محلول در پهنه‌های آبی، وخامت کیفیت آب و مرگ دسته جمعی ماهی‌ها و سایر موجودات زنده را به دنبال دارد.
علل آن عمدتاً شامل جنبه‌های زیر است:
۱. مواد مغذی بیش از حد: محتوای بیش از حد مواد مغذی مانند فسفر کل و نیتروژن کل، علت مستقیم اوتریفیکاسیون (پدیده تغذیه گرایی) پهنه‌های آبی است.
۲. وضعیت جریان آب: وضعیت جریان آهسته آب (مانند دریاچه‌ها، مخازن و غیره) رقیق شدن و پخش شدن مواد مغذی در بدنه آب را دشوار می‌کند که این امر برای رشد جلبک‌ها مساعد است.
۳. دمای مناسب: افزایش دمای آب، به ویژه در محدوده ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد، رشد و تکثیر جلبک‌ها را افزایش می‌دهد.
۴. عوامل انسانی: حجم زیاد فاضلاب، زباله و کودهای حاوی نیتروژن و فسفر که توسط صنعت، کشاورزی و زندگی در مناطق توسعه‌یافته اقتصادی و پرجمعیت اطراف تخلیه می‌شوند، از علل مهم انسانی اوتروفیکاسیون پهنه‌های آبی هستند.
یوتریفیکاسیون منابع آبی و اثرات زیست‌محیطی آن
تأثیر اوتروفیکاسیون آب‌های سطحی بر محیط زیست عمدتاً در جنبه‌های زیر منعکس می‌شود:
۱. کاهش کیفیت آب: تولید مثل گسترده جلبک‌ها، اکسیژن محلول در آب را مصرف می‌کند و باعث کاهش کیفیت آب و تأثیر بر بقای موجودات آبزی می‌شود.
۲. عدم تعادل اکولوژیکی: رشد دیوانه‌وار جلبک‌ها، جریان مواد و انرژی اکوسیستم آبی را از بین می‌برد و منجر به عدم تعادل در توزیع گونه‌ها و حتی نابودی تدریجی کل اکوسیستم آبی می‌شود.
۳. آلودگی هوا: پوسیدگی و تجزیه جلبک‌ها باعث ایجاد بو و آلودگی محیط جوی می‌شود.
۴. کمبود آب: وخامت کیفیت آب، کمبود منابع آب را تشدید خواهد کرد.
دریاچه‌ای که در ابتدا زلال و بی‌انتها بود، ناگهان سبز شد. این ممکن است نشاط بهار نباشد، بلکه یک سیگنال هشدار دهنده از انباشتگی آب در سطح زمین باشد.
یوتریفیکاسیون کیفیت آب، به زبان ساده، «تغذیه بیش از حد» در منابع آبی است. وقتی محتوای مواد مغذی مانند نیتروژن و فسفر در منابع آبی با جریان آهسته مانند دریاچه‌ها و رودخانه‌ها بیش از حد باشد، مانند باز کردن یک «بوفه» برای جلبک‌ها و سایر پلانکتون‌ها است. آنها به طور وحشی تولید مثل می‌کنند و «شکوفایی آب» ایجاد می‌کنند. این امر نه تنها آب را کدر می‌کند، بلکه مجموعه‌ای از مشکلات جدی زیست‌محیطی را نیز به همراه دارد.
نیروی محرکه پشت پدیده اوتروفیکاسیون (فراتر رفتن آب از منابع طبیعی) چیست، پس این مواد مغذی اضافی از کجا می‌آیند؟ عمدتاً منابع زیر وجود دارند:
کوددهی کشاورزی: به منظور افزایش عملکرد محصولات کشاورزی، مقدار زیادی کود شیمیایی استفاده می‌شود و بسیاری از کودهای نیتروژن و فسفر در اثر آبشویی آب باران به داخل آبراه‌ها جریان می‌یابند.
فاضلاب خانگی: فاضلاب خانگی در شهرها حاوی مقدار زیادی مواد مغذی موجود در مواد شوینده و باقیمانده مواد غذایی است. اگر مستقیماً بدون تصفیه یا تصفیه نامناسب تخلیه شود، عامل اتروفیکاسیون آب‌های سطحی خواهد شد.
انتشارات صنعتی: برخی از کارخانه‌ها در طول فرآیند تولید، فاضلاب حاوی نیتروژن و فسفر تولید می‌کنند. اگر این فاضلاب به درستی تخلیه نشود، باعث آلودگی منابع آبی نیز خواهد شد.
عوامل طبیعی: اگرچه عوامل طبیعی مانند فرسایش خاک نیز می‌توانند برخی از مواد مغذی را به همراه داشته باشند، اما در جامعه مدرن، فعالیت‌های انسانی عامل اصلی کاهش کیفیت آب هستند.
پیامدهای اتروفیکاسیون آبراه‌ها:
زوال کیفیت آب: تکثیر گسترده جلبک‌ها، اکسیژن محلول در آب را مصرف می‌کند و باعث می‌شود کیفیت آب رو به وخامت بگذارد و حتی بوی نامطبوعی از خود منتشر کند.
عدم تعادل اکولوژیکی: شیوع جلبک‌ها فضای زندگی سایر موجودات آبزی را محدود می‌کند و باعث مرگ ماهی‌ها و سایر موجودات زنده و از بین رفتن تعادل اکولوژیکی می‌شود.
زیان‌های اقتصادی: یوتریفیکاسیون بر توسعه صنایعی مانند شیلات و گردشگری تأثیر می‌گذارد و باعث ضرر و زیان به اقتصاد محلی می‌شود.
خطرات سلامتی: آب‌های غنی از مواد مغذی ممکن است حاوی مواد مضری مانند باکتری‌ها و سموم باشند که تهدیدی برای سلامت انسان محسوب می‌شوند.
همراه با علل اتروفیکاسیون آب‌ها، آزمایش‌های لازم برای تعیین شاخص نیتروژن و فسفر بر روی فاضلاب خانگی و فاضلاب صنعتی انجام می‌شود و «مسدود کردن» منبع می‌تواند به طور مؤثر ورود مواد مغذی خارجی را کاهش دهد. در عین حال، تشخیص و پایش نیتروژن، فسفر و سایر شاخص‌ها در دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، پشتیبانی داده‌های لازم و مبنای تصمیم‌گیری برای ایمنی و حفاظت از کیفیت آب را فراهم می‌کند.
چه شاخص‌هایی برای بررسی اوتروفیکاسیون (تغذیه بیش از حد) آب‌های سطحی آزمایش می‌شوند؟
شاخص‌های تشخیص اوتریفیکاسیون آب شامل کلروفیل a، فسفر کل (TP)، نیتروژن کل (TN)، شفافیت (SD)، شاخص پرمنگنات (CODMn)، اکسیژن محلول (DO)، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی (BOD)، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD)، کربن آلی کل (TOC)، اکسیژن مورد نیاز کل (TOD)، محتوای نیتروژن، محتوای فسفر، کل باکتری‌ها و غیره است.
LH-P300 یک دستگاه سنجش کیفیت آب چند پارامتری قابل حمل و اقتصادی است که می‌تواند به سرعت و با دقت ...کاد، نیتروژن آمونیاکی، فسفر کل، نیتروژن کل، آلاینده‌های آلی و آلاینده‌های معدنی در نمونه‌های آب. این دستگاه می‌تواند نیازهای تشخیص شاخص‌های کلیدی نیتروژن و فسفر در پدیده تغذیه‌گرایی آب را برآورده کند. این دستگاه کوچک و سبک، با کاربری آسان و کاملاً کاربردی است و عملکرد بسیار بالایی دارد. تغذیه‌گرایی آب با زندگی، سلامت و کیفیت زندگی همه مرتبط است. من معتقدم که از طریق نظارت و واکنش علمی، قادر خواهیم بود بر این چالش غلبه کنیم و از منابع آبی که برای بقا به آنها وابسته هستیم، محافظت کنیم. بیایید از همین حالا شروع کنیم، از چیزهای کوچک اطرافمان شروع کنیم و به توسعه پایدار منابع آب کمک کنیم!
زمان ارسال: 9 آگوست 2024
